2. Landbouw, natuur, voedselkwaliteit

Een stem op 4 juni voor de SP is een stem voor een duurzame samenleving en Europese samenwerking die zorgt voor voldoende, gezond en veilig voedsel. We moeten af van ongezonde overproductie, schadelijke voedseldumping, het leegvissen van de zee, nodeloos gesleep met dieren en het naar de knoppen helpen van de natuur en de boerenstand. In plaats van exportsubsidies en inkomenstoeslagen willen we dat boeren eerlijke prijzen krijgen en een fatsoenlijke vergoeding voor hun landschapsbeheer en dat duurzaamheid, voedselveiligheid en dierenwelzijn bovenaan de Nederlandse en Europese agenda komen.

Foto: Marcel van den Bergh / Hollandse Hoogte

2.1 De Europese Unie maakt zich sterk voor radicale verduurzaming van productie en consumptie. Het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid van de toekomst moet niet langer gaan over verdere productiegroei en schaalvergroting, maar over een ingrijpende verduurzaming van productiewijzen en consumptiepatronen. Daarom moeten er strenge duurzaamheidregels gesteld worden aan de wereldhandel.

2.2 Het Europees landbouwbeleid richt zich meer op regionale zelfvoorziening en minder op productie voor de wereldmarkt. De voedselcrisis – die zich onder andere manifesteert in grote prijsschommelingen van voedsel – laat zien dat de nadruk op vrijhandel zeer riskant is voor landen die veel voedsel importeren. Er is een omslag nodig in het denken van die geïdealiseerde vrije wereldmarkt naar ‘voedselsoevereiniteit’: landen en regio’s moeten in staat zijn de eigen bevolking te voeden. Het is onwenselijk landbouwproducten over de hele wereld te verslepen. Het is slecht voor het milieu en gaat (in het geval van soja, palmolie en suikerriet) vaak ook ten koste van de bestaanszekerheid van kleine boeren en inheemse volkeren.

2.3 De exportsubsidies en inkomenstoeslagen in de landbouw moeten worden afgeschaft, in plaats daarvan komen er kostendekkende prijzen en een betaling voor landschapsbeheer. Het Europese landbouwbeleid heeft geleid tot grootschalige overproductie en dumping van (te goedkope) overschotten op de wereldmarkt. Te vaak gaan subsidies naar grote bedrijven en niet naar de boeren. Ook vindt er een massale uittocht plaats van Europese boerengezinnen in de landbouw. Het beste antwoord hierop is marktregulering en productiebeheersing. Boeren horen een kostendekkende beloning voor verantwoord beheer van het landschap te krijgen. Dan kunnen de nu geldende inkomenstoeslagen worden afgeschaft. De lidstaten moeten hiervoor verantwoordelijk worden gemaakt.

2.4 Dierenwelzijn komt bovenaan de agenda. De Europese Unie moet de ambitie hebben om voorop te lopen op het gebied van dierenwelzijn. Diertransporten moeten daarom worden beperkt door lagere maximumreistijden vast te stellen en het slachten van dieren zoveel mogelijk in de eigen regio te laten plaatsvinden. De EU dient het mogelijk te maken dat dieren kunnen worden ingeënt. Dierenbeschermingsorganisaties, waaronder de Eurogroep voor Dierenwelzijn, verdienen steun voor het geweldloos verzet tegen het toelaten van zeehondenbont, het fokken van nertsen, het dwangmatig voeden van ganzen voor foie gras en onnodige dierproeven.

2.5 We willen garanties afdwingen voor veilig en gezond voedsel. Als niet duidelijk is of een voedingsmiddel veilig is, wordt het niet toegelaten op de Europese markt. Ook binnen de Europese Unie is strenger toezicht op voedselveiligheid noodzakelijk. Genetische modificatie heeft tot nu toe niet geleid tot betere producten of minder milieuvervuiling. De aanwijzingen op de verpakking van levens­middelen (zoals GMO-vrij, geen transvetzuren, geen kunstmatige zoetstoffen, biologisch, organisch) moeten gegarandeerd betrouwbaar zijn.

2.6 Er komen snel afspraken over een beter natuurbeleid. Natuur legt het te vaak af tegen oprukkende verstedelijking en landbouwbelangen. Europese afspraken kunnen helpen de natuur beter te beschermen, ook omdat natuurgebieden vaak landsgrenzen overschrijden. De Vogel- en Habitatrichtlijn vraagt terecht dat bepaalde (Natura 2000-)gebieden worden beschermd. Om in een dichtbevolkt land als Nederland de behoefte aan woningen, landbouwgrond en natuur allemaal voldoende ruimte te geven is naast handhaving van de natuurbescherming ook goede samenwerking nodig met alle betrokken partijen. Dat is in de eerste plaats een zaak van elke lidstaat zelf, met respect voor Europese afspraken.

2.7 Het natuurlijk evenwicht in de Noordzee en andere Europese zeeën wordt hersteld, mede door beperking van de visvangst. Het opkopen van visrecht van ontwikkelingslanden wordt gestaakt indien dat leidt tot een bedreiging van de visserijsector in het betreffende land of tot overbevissing. De Europese Unie moet met snellere en betere maatregelen komen om de overbevissing van haar zeeën tegen te gaan.