9. Monetair Beleid

Een stem op 4 juni voor de SP is een stem voor meer sociale en democratische rechten in Nederland en Europa. De economische crisis laat het falen van het neoliberalisme in Nederland en de Europese Unie zien. Brussel heeft finaal de verkeerde weg gekozen van steeds meer markt en steeds minder bescherming van de publieke zaak. Grote bedrijven, banken en beleggers hebben Brussel veel te lang in hun greep gehad. Het toezicht is schandelijk tekort geschoten. Met die ‘vrijheid, blijheid’-houding moet het gedaan zijn. Het monetair beleid moet op de schop. En waar nodig nemen we weer het heft in eigen hand.

Foto: Peter Hilz / Hollandse Hoogte

9.1 De financieel-economische crisis laat zien hoezeer het toezicht op de financieeleconomische sector in de Europese Unie en haar lidstaten tekort geschoten is. De neoliberale doctrine heeft banken, beleggers en bedrijven veel te veel vrijheid gegeven. Controlerende instanties zijn zelf deel van ‘de markt’ geworden en hebben hun taak op grote schaal verwaarloosd. Dat heeft ernstige consequenties voor de burgers in de Europese Unie en grote budgettaire gevolgen van de nationale overheden. Daarom moeten er nationaal en Europees veel strengere regels komen.

9.2 Er moet een einde komen aan het volstrekt vrije spel van het internationale kapitaal. De invloed van de overheden op hun economische verhoudingen moet niet langer stelselmatig verkleind worden onder druk van de Europese Unie. Integendeel, wij eisen het recht op dat de Nederlandse overheden en hun democratische organen meer zeggenschap krijgen over de verhoudingen in economie en samenleving. Na het grootschalig afstaan van democratische zeggenschap ten gunste van aandeelhouders en kapitaalbezitters, dienen we nu te gaan werken aan meer democratie in de economie. We laten ons op dit punt niet door Brussel de wet voorschrijven.

9.3 Het monetair beleid moet op de schop. De Europese Centrale Bank (ECB) hoort meer te doen dan alleen de inflatie bestrijden. De politieke controle op de ECB moet daarom worden uitgebreid. De ECB gaat voortaan regelmatig verantwoording afleggen aan het Europees Parlement en aan de EMU-lidstaten. Andere doelstellingen dan inflatiebestrijding, zoals het streven naar volledige werkgelegenheid, moeten bij beslissingen van de ECB een rol gaan spelen.

9.4 Het stabiliteitspact wordt hervormd. De huidige criteria voor overheidstekort en overheidsschuld hebben geleid tot omvangrijke bezuinigingen in de publieke sector. Ze beperken lidstaten te veel in het voeren van een eigen beleid. Daarnaast blijken grote landen aanzienlijk meer ruimte te krijgen om het overheidstekort te laten oplopen dan kleinere landen. Daarom dient het stabiliteitspact hervormd te worden en moet de eigen ruimte van de lidstaten worden vergroot.

9.5 Toezicht op de financiële bedrijven vindt plaats in het land van de consument en niet in het land van vestiging van het bedrijf of de instelling. Bedrijven moeten zich houden aan de regels van het land van de consument. Daardoor is die consument beter beschermd en wordt voorkomen dat deze bedrijven zich vestigen in landen met de minste regels.

9.6 Er komen Europese afspraken om belangenverstrengeling van grote accountantsbureaus en kredietwaarderingsfirma’s te voorkomen. Het financiële toezicht schiet volledig tekort in de Europese Unie. Accountants die jaarrekeningen goedkeuren, mogen dat alleen nog doen als ze daarvoor een toereikende vergunning krijgen en zelf ook gecontroleerd worden. Vergunningen moeten daarom aan strenge regels gebonden zijn. Als blijkt dat banken de accountant om de tuin geleid hebben, verliezen deze banken hun bankvergunning. Als accountants en kredietwaarderingsfirma’s het in hen gestelde vertrouwen niet waarmaken, moeten hun vergunningen resoluut worden ingetrokken.

9.7 De Tobin-tax moet worden ingevoerd in de hele Europese Unie. Flitskapitaal draagt niet bij aan duurzame economische groei en ontwikkeling. Het werkt juist vaak ontwrichtend en dient aan banden gelegd te worden. Dat kan om te beginnen door een beperkte belasting te heffen op kapitaaltransacties. De opbrengst kan worden gebruikt om de armoede in de wereld te bestrijden.

9.8 Er komt een Europese aanpak van speculatieve hedgefondsen en ‘private equity’(opkoop)-bedrijven. Bedrijven zijn geen speeltjes van financiële ondernemingen die op korte termijn met ondernemingen speculeren en vervolgens uitgeklede ondernemingen aan hun lot overlaten.

9.9 Er komen strengere regels betreffende het toezicht op banken en andere financiële instellingen. Er dient een verbod te komen op het buiten de balans houden van risico’s, er dienen hogere reservevereisten te komen voor grotere risico’s, en het moet mogelijk worden om nieuwe financiële producten uit de markt te halen.